ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

  Simon Karas

 

Theodoros Vassilikos


Leonidas Sphikas


George Remoundos


Dionysios Phirphiris


Avraam Euthymiadis

Ιστορία

Ο όρος Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική χρησιμοποιείται για να δηλώσει την μουσική που χρησιμοποίησε η πρώτη χριστιανική εκκλησία στην ανατολή, η «ορθόδοξη» χριστιανική εκκλησία στην βυζαντινή αυτοκρατορία αλλά και χρησιμοποιούν μέχρι σήμερα κάποιες χριστιανικές εκκλησίες συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής. Η Βυζαντινή μουσική έχει συγκεκριμένο ύφος και ήθος που την διαφοροποιεί από άλλα είδη εκκλησιαστικής μουσικής αλλά και φωνητικής μουσικής γενικότερα.

Η Βυζαντινή μουσική έλαβε την «σάρκα» της από την αρχαία ελληνική μουσική παράδοση που κυριαρχούσε σ' όλο τον κόσμο από την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου και αποτελεί εξέλιξη της. Συζητιούνται επίσης υποθέσεις προέλευσης της από την εβραϊκή ή την ρωμαϊκή μουσική παράδοση.

Οι ιστορικοί της Βυζαντινή μουσική διακρίνουν τις εξής περιόδους στην εξέλιξη της:

Από των Αποστολικών Χρόνων Μέχρι Κωνσταντίνου του Μεγάλου (1-323)

Από Κωνσταντίνου του Μεγάλου μέχρι του Δαμασκηνού(323 -700)

Η διαρρύθμιση από τον Δαμασκηνό (8ος αι.)

Από του Δαμασκηνού μέχρι του Ιωάννου Κουκουζέλη (700-1100)

Από του Κουκουζέλη μέχρι της αλώσεως της Κων/λης από τους Τούρκους (1100-1453)

Από της αλώσεως μέχρι του Πέτρου Πελοποννησίου (1453-1730)

Από του Πέτρου μέχρι των εφευρετών της εν χρήσει γραφικής μεθόδου Χρυσάνθου, Χουρμουζίου και Γρηγορίου (1730-1814)

Από των τριών εφευρετών μέχρι σήμερα (1814-)

Μαρτυρίες χρήσης μουσικής στην λατρεία κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους βρίσκουμε στην Καινή Διαθήκη. Ως ύμνοι χρησίμευαν οι ψαλμοί του Δαυίδ οι οποίοι όμως δεν ήταν επαρκείς αφού υπήρχε ανάγκη ύμνων για την Παναγία, τους μάρτυρες κλπ. και έτσι άρχισαν να δημιουργούνται καινούργιοι. Η ανάγκη αντιμετωπίσεως των αιρετικών οι οποίοι χρησιμοποιούσαν άσματα και μουσική για προσέλκυση πιστών επιτάχυνε την εξέλιξη και καλλιέργεια της εκκλησιαστικής μουσικής.

Αρχικά κατά την λατρεία έψαλαν όλοι μαζί οι πιστοί. Λόγω όμως της συμμετοχής του ανιδεούς λαού παρουσιαζόταν προβλήματα και έτσι καθιερώθηκε ο θεσμός των ιεροψαλτών. Αποκλείστηκε απ' την αρχή η χρήση μουσικών οργάνων.

Η πρώτη μουσική σημειογραφία (παρασημαντική) ήταν όμοια με αυτή των αρχαίων Ελλήνων. Κατά την διάρκεια των αιώνων καλλιεργήθηκε και αναπτύχθηκε χωρίς όμως να χάσει το κύριο χαρακτηριστικό της που ήταν η στενογραφία. Ένα απλό σημάδι υποδήλωνε ολόκληρη μουσική φράση διαφορετική κάθε φορά αναλόγως του ήχου-τρόπου και του φθόγγου στον οποίο τοποθετούνταν. Οι μουσικές φράσεις αυτές μαθαίνονταν από μνήμης και περνούσαν προφορικά από τον δάσκαλο στον μαθητή, αφορούσαν δε αποκλειστικά εκκλησιαστικά μέλη γι' αυτό και δεν υπήρχε δυνατότητα γραφής άλλου είδους μουσικής όπως π.χ κοσμικής. Το δύσκολο της εκμάθησης του συστήματος οδηγούσε σε συνεχείς απλοποιήσεις και αναλύσεις με κορύφωμα την εν χρήσει μέθοδο των τριών διδασκάλων Χρυσάνθου, Χουρμουζίου και Γρηγορίου που καθιερώθηκε το 1814.

Ιστοσελίδα της εκκλησίας www.ecclesia.gr