ΧΡΑΝΤ ΚΕΝΚΟΥΛΙΑΝ

Μακάμ Χουζάμ


Ο Udi Hrant Kenkulian, ο τυφλός δεξιοτέχνης στο ούτι, θεωρείται ως ένας από τις μεγαλύτερους καινοτόμους του σύγχρονου παιξίματος με ούτι και ένας από τους πιο σπουδαίους τραγουδιστές του είδους. Γεννημένος το 1901 κοντά στην Κωνσταντινούπολη, ο Hrant δηλώθηκε τυφλός τέσσερις ημέρες μετά τη γέννηση του. Παρά τις συχνές θεραπευτικές αγωγές, η κατάστασή του δεν βελτιώθηκε. Στην Κωνσταντινούπολη σπούδασε δίπλα σε διάσημους δασκάλους όπως Kemani Agopos Ayvazyan, Dickran Katsakhian και Udi Krikor Berberian. Η Κωνσταντινούπολη προσέλκυε τόσους πολλούς κορυφαίους μουσικούς που ήταν δύσκολο για τον Hrant να βρει εργασία. Κι επειδή ο Hrant ήταν τυφλός, δεν υπήρχαν σχήματα που θα τον δέχονταν ως μέλος. Έτσι έπαιζε συχνά μόνος του στα καφενεία έναντι μικρής αμοιβής. Για να συμπληρώσει το εισόδημά του, πούλησε μουσικά όργανα. Κατά τη διάρκεια των δύσκολων εποχών, ο Hrant ποτέ δεν εγκατέλειψε την ελπίδα της αποκατάστασης της όρασής του, ταξίδεψε ακόμη και στη Βιέννη για τη θεραπεία. Ανίκανος να προσελκύσει την προσοχή διάσημων συγκροτημάτων, η καριέρα του Hrant έμοιαζε στάσιμη μέχρι που τον πρόσεξε την ώρα που έπαιζε στο Yenikauh Cafi, ο διάσημος μουσικός και συνθέτης, Serif Icli. Γνωρίστηκαν μέσω του κοινού τους φίλου Kanuni ismail Sencalar και αμέσως μετά, ο Hrant προσκλήθηκε να παίξει με το συγκρότημά τους. Η προβολή αυτή, οδήγησε σε συναυλίες στο ραδιόφωνο της Άγκυρας. Το έτος 1950 σηματοδότησε μια σημαντική στιγμή στη ζωή του Hrant. Ένας πλούσιος ελληνικής-αμερικανικής καταγωγής, συγκινήθηκε από το ταλέντο του Hrant και τον προσκάλεσε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να επισκεφτεί ειδικούς οφθαλμίατρους. Δυστυχώς, οι γιατροί στη Νέα Υόρκη, δεν μπόρεσαν να θεραπεύσουν το πρόβλημα όρασης του Hrant κι έτσι ο Hrant θα παράμενε τυφλός για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Εν τω μεταξύ φίλοι του πρότειναν στον Hrant να παίξει μουσική στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην αρχή ήταν διστακτικός. Το κύριο μέλημά του ήταν ότι η μουσική της μέσης ανατολής θα παρουσιαζόταν στο αμερικανικό κοινό με τον ίδιο τρόπο όπως και ευρωπαϊκή κλασική μουσική. Ένιωθε ότι οι Αμερικανοί θεωρούσαν την μουσική της μέσης ανατολής ως κατώτερη από τη δυτική μουσική. Με την προϋπόθεση ότι οι συναυλίες θα γίνονταν όπως ήθελε αυτός, ο Hrant συμφώνησε να παίξει . Οι φίλοι του, Hrant Nishanian, Melkon Ohanesian, Hovaness Chalikian, Manoog Boyajian και Peprouhi Asvarian, ίδρυσαν την Assosiation of Putania που χρηματοδότησε μια σειρά από συναυλίες στη Νέα Υόρκη, Βοστώνη, Ντιτρόιτ, το Λος Άντζελες και Φρέσνο. Το ρεπερτόριο αποτελούνταν κυρίως από κλασσικά κομμάτια Οθωμανών συνθετών. Ωστόσο οι αυτοσχεδιασμοί του (taksims) και οι γνήσιες αρχικές συνθέσεις ήταν τα κορυφαία σημεία για όσους παρακολούθησαν τις συναυλίες. Ο Hrant επέστρεψε στην Τουρκία κι έγινε γνωστός ως σολίστας που έπαιζε συχνά στο ραδιόφωνο της Κωνσταντινούπολης. Αργότερα αφιέρωσε τον περισσότερο από τον χρόνο του διδάσκοντας νέους ουτίστες και τραγουδιστές. Μια ξεχωριστή συναυλία κανονίστηκε να πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν το 1963, όπου οι Αρμένιοι στην πατρίδα του θα άκουγαν τον Hrant για πρώτη φορά. Μετά τη συναυλία, τα πρωτοσέλιδα της επόμενης ημέρας έγραφαν "Ήρθε από την Κωνσταντινούπολη και κατέκτησε την Πατρίδα του, όπου οι άνθρωποι τον δέχτηκαν με θέρμη. Ο εξήντα πέντε ετών τυφλός δεξιοτέχνης βλέπει με την καρδιά του και τραγουδά με την καρδιά του». Ο Udi Hrant πέθανε στις 29 Αυγούστου του 1978 και τάφηκε στο Αρμένικο νεκροταφείο στο Sisli της Κωνσταντινούπολης. Είχε τον τίτλο «Udi» που σημαίνει δεξιοτέχνης στο Ούτι ». Το παίξιμο του στο Ούτι και το τραγούδι του θα ζει για πάντα! Οι σημειώσεις λήφθηκαν από άρθρο του Harold G. Hagopian